W dniach 5–7 listopada 2025 roku w Łochowie odbyła się 22. edycja Konferencji „Termiczne przekształcanie odpadów. Odzysk energii”, jedno z najważniejszych wydarzeń branżowych poświęconych nowoczesnym technologiom zagospodarowania odpadów i odzysku energii. Spotkanie zgromadziło ekspertów, przedstawicieli administracji publicznej oraz liderów rynku, którzy dyskutowali o wyzwaniach i perspektywach rozwoju sektora.

Wśród prelegentów znalazła się Pani Małgorzata Rabiega – Wiceprezes Zakładu Komunalnego Sp. z o. o., która wzięła udział w kluczowym panelu dyskusyjnym zatytułowanym:
„Budżet inwestycji, planowanie przetargów, ryzyka inwestycyjne, planowanie technologii”. Poniżej przedstawiono główne zagadnienia jakie poruszono podczas panelu dyskusyjnego przez prelegentów.

Wąskie gardła w procesie inwestycyjnym ITPO

Pani Rabiega wskazała, że największym wyzwaniem w realizacji instalacji termicznego przekształcania odpadów (ITPO) poza kosztami jest czas i niestabilność prawa: Wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i innych zezwoleń, dużo formalności w urzędach, oczekiwanie na odpowiedzi oraz udział organizacji społecznych, które często podkładają kłody w postaci dezinformacji – to realne bariery – podkreśliła. Jednakże dzięki doświadczonemu zespołowi wszelkie problemy można sprawnie rozwiązać m.in. poprzez informowanie o Projekcie na bardzo wczesnym etapie.

Jak usprawnić procesy uzyskiwania decyzji „środowiskowych”?

Prezes Rabiega zaproponowała konkretne rozwiązania, w tym prawne:

• Nieprzekraczalne terminy dla organów i instytucji opiniujących (RDOŚ, Sanepid, Wody Polskie).
• Zasada milczącej zgody – brak odpowiedzi w terminie = opinia pozytywna.
• Nieformalne konsultacje przed złożeniem wniosku, aby uniknąć błędów.
• Mierzalne kryteria oceny oparte na danych naukowych, ograniczające subiektywne interpretacje.
• Zmiana progów przedsięwzięć OOŚ (w rozporządzeniu), aby małe projekty nie były obciążane długotrwałą procedurą.
• Ograniczenie nadużyć organizacji społecznych – obowiązek wykazania realnego interesu prawnego, skrócenie terminów na odwołania/skargi, przedstawianie merytorycznego uzasadnienia udziału w postępowaniu.

Prawo do udziału w konsultacjach jest cenne, ale gdy jest używane do blokowania inwestycji bez podstaw, staje się obciążeniem dla gospodarki i społeczeństwa – zaznaczyła Pani Rabiega.

Czy ceny blokują realizację?

Zdaniem Pani Rabiegi ceny nie do końca blokują realizacji zadania – problemem jest czas i niestabilność prawa. Zbyt długie oczekiwanie na decyzje oraz specyfikacja warunków zamówienia do przetargów obciążająca wykonawcę (zbyt duże wymaganie, czy łączenie capex z opex) zwiększają ryzyko, a to przekłada się na wyższe ceny ofert lub ich brak. Jeśli wniosek o dofinansowanie nie uwzględnia potencjalnego wzrostu cen w okresie 1–2 lat, może powstać luka inwestycyjna przy otwarciu ofert lub przy zawieraniu umowy.

Modele finansowania

Prezes Rabiega omówiła również najważniejsze modele finansowania:

• Spółka Samorządowa – kredyt komercyjny lub z banków rozwoju (np. BGK) jako uzupełnienie dotacji z NFOŚiGW.
• PPP – sprawdza się przy dużych instalacjach, w przypadku Opola model był nieopłacalny ze względu na skalę.

Kluczowe jest zapewnienie „bankowalności” projektu, czyli stabilnych strumieni przychodów i gwarantowanych kontraktów na dostawę paliwa oraz odbiór energii.

Jak dobrze przygotować przetargi?

Najważniejsze rekomendacje dotyczące przetargów to:

• Dialog techniczny i konsultacje rynkowe przed ogłoszeniem przetargu.
• Specyfikacja oparta na wymaganiach funkcjonalnych, a nie narzucaniu technologii.
• Nieobciążanie wykonawcy ryzykami, na które nie ma wpływu (np. opóźnienia administracyjne itp.).
• Profesjonalne przygotowanie dokumentacji w tym przez kancelarie prawne specjalizujące się w PZP i projektach infrastrukturalnych.
• Partnerstwo technologiczne zamiast czysto wykonawczego podejścia.

Słuchanie potencjalnych wykonawców i elastyczne podejście to podstawa sukcesu w przetargach na tak złożone inwestycje publiczne – podsumowała Pani Małgorzata Rabiega.

Kampania społeczna – jak budować zaufanie?

Prezes Rabiega podkreśliła, że skuteczna kampania społeczna towarzysząca budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów  wraz z odzyskiem energii w Opolu to transparentność i szybkie zajęcie przestrzeni informacyjnej:

• Pierwszy komunikat musi wyjść od inwestora, zanim zrobią to podmioty zewnętrzne.
• Prosty język, jasne korzyści i realne oddziaływania – to podstawa edukacji społecznej.
• Rada Społeczna – jako forum dialogu z mieszkańcami, lokalnymi radnymi i ekspertami, które buduje trwałe zaufanie i neutralizuje dezinformację.

Nasza Rada Społeczna stała się ambasadorem projektu – regularne spotkania i dostęp do informacji to najlepsza obrona przed manipulacją – podkreśliła Pani Rabiega.Ciągły dialog i otwartość na pytania wszystkich zainteresowanych, w tym również przeciwników inwestycji, są najskuteczniejszym narzędziem przeciwko dezinformacji. Poza tym wyjazdy studyjne na nowoczesne instalacje w kraju z członkami Rady, niwelują sprzeciw.

Działania kompensacyjne – odpowiedzialność wobec społeczności

Spółka realizuje szereg działań kompensacyjnych, wykraczających poza samą budowę ITPO, koncentrując się na budowaniu trwałego zaufania lokalnej społeczności. Te działania to przede wszystkim:

• Wsparcie lokalnych inicjatyw ekologicznych i edukacyjnych, w tym warsztatów o gospodarce obiegu zamkniętego.
• Partnerstwo z dzielnicą sąsiadującą z inwestycją – trwałe projekty społeczne.

Znaczenie konferencji dla branży

Konferencja w Łochowie była nie tylko okazją do wymiany doświadczeń, ale również platformą do nawiązywania współpracy pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym. Udział Pani Prezes w panelu eksperckim potwierdza zaangażowanie Zakładu Komunalnego w rozwój nowoczesnych, zrównoważonych technologii w gospodarce odpadami.

Fot. Abrys dla środowiska